RODZAJE LICENCJI OPROGRAMOWANIA

1. Prawo autorskie

Prawa autorskie to zespół norm i aktów prawnych mających na celu zabezpieczenie wytworów ludzkiej działalności przed nielegalnym rozpowszechnianiem, kopiowaniem lub czerpaniem korzyści majątkowych. W Polsce prawo autorskie jest regulowane ustawa z dnia 04.02.1994r. dziennik ustaw Nr 90 pozycja 631

2. Podział i przykłady naruszenia prawa autorskiego

Podział praw autorskich:

- osobiste; są to prawa „ojcostwa utworu” czyli prawo do powiązania nazwiska utworu z jego dziełem.

- majątkowe ; jest to prawo zabezpieczające interesy twórców lub wydawców, którzy nabyli od autora prawa majątkowe do rozporządzania nimi. Prawa te wygasają po 70 po śmierci autora.

Efekty naruszenia praw autorskich:

- utrata przez twórców zysków z tytułu rozpowszechniania utworów, utrata firm zajmująca się dystrybucją, straty państwa związane z utrata podatków.

Zgodnie z prawem autorskim bez zezwolenia posiadacza autorskich praw majątkowych do programu jego legalny użytkownik może:

- utworzyć jedną kopię zapasową jeśli jest to niezbędne do korzystania z programu komputerowego, obserwujemy, badamy i testujemy program komputerowy

- zwielokrotniamy kod, jeśli jest to niezbędne do uzyskania informacji koniecznych do osiągnięcia współdziałania niezależnie działającego programu.

Prawa autorskie majątkowe obejmują:

- trwałe lub czasowe zwielokrotnienie programu komputerowego, dekompilacja

- dokonywanie jakichkolwiek zmian w programie

- rozpowszechnianie programu lub jego kopii

Naruszenie praw autorskich jest to likwidacja podpisów zdjęć udostępnionych na stronie w ramach tzw. darmowych kolekcji oraz cyfrowych znaków wodnych z logiem autora. Gdy wymienione materiały są udostępnione darmowo, nie zwalnia nas to od respektowania praw autorskich twórcy, np. w skryptach programowania likwidacja komentarzy z nazwiskiem lub adresem mailowym. Naruszenie jest również samowolne wprowadzenie utworu muzycznego do sieci bez zgody osoby uprawnionej.

3. Licencja oprogramowania

Licencja oprogramowania; jest to umowa pomiędzy producentem, autorem lub wydawca a użytkownikiem, dotycząca zasad użytkowania produktu

Wyroby objęte licencja posiadają instrukcje instalacji lub dają prawo to bezpłatnych porad i serwisu (update). Możemy zakupić nowe wersje programu za niższą cenę oraz mamy możliwość zwrotu oprogramowania w okresie gwarancyjnym. Legalnie zakupiony program posiada numer licencyjny służący do identyfikacji, w formie drukowanej albo elektronicznej. Przed rozpoczęciem korzystania z oprogramowania może być wymagana rejestracja lub aktywacja tego produktu

4. Rodzaje licencji

Freeware;  są to programy które możemy używać lub rozpowszechniać za darmo. Nie wolno ich jednak używać ani dokonywać w nich zmian umieszczając np. w nich reklamę swojej działalności. Wszystkie te programy mogą być rozpowszechnione wyłącznie w niezmienionej formie, zazwyczaj aplikacje te nakładają na użytkownika obowiązek rejestracji.

W programach status freewere odpowiadających użytkownikom indywidualnych obowiązuje opłata licencyjna.

Public domain; jest to licencja dla „dobra publicznego” polega na tym ze autor lub autorzy oprogramowania zrzekają się praw do upowszechnia na rzecz ogółu użytkowników.

Shareware; jest to oprogramowanie udostępniane bezpłatnie do testów, każdy potencjalny nabywca może sprawdzić w działaniu w pełni funkcjonalna wersje tego programu. Duża część tych programów posiada swoje ograniczenia, jest to limitowany czas na testowanie aplikacji, dodawanie znaków wodnych lub napisów do grafik lub filmów albo wyłączenie niektórych opcji programu.

General Public License (GNU, GPL); zasady licencyjne określone przez program Free Softwaree Fundacion jeśli ktoś wprowadza do obiegu programowanie zawierające jakąkolwiek część podlegającą licencji GPL, wówczas musi udostępnić wraz z każdą dystrybucja binarna jej postać źródłową. Celem licencji GPL jest zagwarantowanie użytkownikowi swobody udostępniania i zmieniania wolnego oprogramowania (jest to zapewnienie wolno dostępności dla wszystkich użytkowników). Nazwa GNU pochodzi od projektu o tej samej nazwie mająca na celu stworzenie wolnego oprogramowania operacyjnego dostępnego dla wszystkich użytkowników

Linux; jest to rozwiązanie licencyjne odnoszące się do systemu Linux, którego jądro jest upowszechnione wg praw licencji GPL. System Linux jest oprogramowaniem będącym własnością ogółu Public domain. Prawa autorskie do kodu Linuxa należą do rożnych autorów poszczególnych części kodów.

Licencja grupowa; jest to rodzaj licencji zezwalającej na użytkowanie oprogramowania w sieci lub w zestawie komputerów, na których wolno zainstalować objęte nia oprogramowanie (Network Licence) licencja sieciowa.

Licencja jednostanowiskowa; jest to licencja uprawniająca użytkownika do zainstalowania nabytego oprogramowania tylko na jednym komputerze, obejmująca zakaz udostępniania tego oprogramowaniem w sieci oraz na innych komputerach, natomiast nie zabrania ona tworzenia kopii zapasowej oprogramowania

Licencja na obszar; umowa pomiędzy producentem a nabywca uprawniająca do sporządzenia określonej liczny kopii zapasowych na własny użytek. To rozwiązanie jest rozpowszechnione w sieciach lokalnych LAN, umowzliwa wykorzystanie na wielu komputerach przy mniejszych kosztach.

5. Formy ograniczeń w użytkowaniu

Formy ograniczeń w użytkowaniu:

- Trialware; jest to program który po zainstalowaniu jest w pełni sprawny, działają wszystkie jego komponenty (części) tylko w określonym czasie od dnia jego zainstalowania (od 30 do 90 dni).

- demo; jest to program który po zainstalowaniu nie ma ograniczeń czasowych, za to część jego funkcji jest niedostępna co pomniejsza jego wartość dla użytkownika. Zakupienie u producenta kodu rejestracyjnego umożliwia korzystanie z pełnej funkcjonalności, zmieniając program na w pełni użyteczny. Wersje demo nie musza posiadać ograniczeń czasowych, ale posiadają limit możliwych uruchomień.

- Adware; są to programy za których użytkowanie się nie płaci, producenci czerpią z nich zyski przez umieszczanie w nich reklam. Użytkownik może poprzez klikniecie reklamy sponsora odwdzięczyć się za możliwość korzystania autorowi.

- Postcardwere; są to programy których użytkownik wysyła do autora kartkę pocztową z opinia na temat programu są to programy określające pewien status pod jakim autor programu rozprowadza swoja aplikacje.

6. Piractwo komputerowe

Piractwo komputerowe oznacza posiadanie, dystrybucję, kopiowanie i/lub używanie materiału objętego prawem autorskim bez zgody autora. Najczęściej występujące rodzaje piractwa komputerowego:

Ryzyko związane z użytkowaniem nielegalnego oprogramowania

• Nielegalne oprogramowanie często nie zawiera ważnych składników oprogramowania oraz dokumentacji. Jest dostarczane bez ochrony gwarancyjnej i opcji aktualizacji.
• Pirackie oprogramowanie może zawierać wirusy, które uszkodzą dane na twardym dysku lub spowolnią działanie sieci. A pomoc techniczna będzie niedostępna.
• Pirackie oprogramowanie może zawierać również programy typu ‘malware’, które przechwytują ważne dane (np. hasła dostępu, numery kont bankowych, itp.) udostępniając je przestępcom.
• Kopiowanie lub użytkowanie nielegalnie skopiowanego oprogramowania naraża spółkę na ryzyko naruszenia praw autorskich.
• Nielegalne oprogramowanie, które nie oferuje pełnej funkcjonalności lub zawiera wirusy, zużywa zasoby firmy i zwiększa koszty IT.
• Użytkowanie nielegalnego oprogramowania może prowadzić do zasądzenia wobec spółki odszkodowań na drodze cywilnej lub sankcji karnych.
• Zasądzone odszkodowania czy sankcje karne mogą wpłynąć negatywnie na wizerunek firmy

7. Rodzaje przestępstw komputerowych

Przestępstwo komputerowe – pospolita nazwa przestępstw, których narzędziem jest komputer lub inne urządzenie elektroniczne.

Wykorzystanie komputerów w celu, np. kradzieży pieniędzy, towarów, programów, danych, szpiegostwa gospodarczego bądź technologicznego, może wypełniać znamiona przestępstw zbiorczo zwanych komputerowymi, właśnie ze względu na wykorzystanie urządzeń elektronicznych.

Klasyfikacja przestępstw komputerowych:

- Przestępstwa komputerowe przeciwko ochronie informacji

• Hacking komputerowy,
• Podsłuch komputerowy,
• Bezprawne niszczenie informacji,
• Sabotaż komputerowy.

- Przestępstwa komputerowe przeciwko mieniu

• Nielegalne uzyskanie programu komputerowego,
• Paserstwo programu komputerowego,
• Oszustwo komputerowe,
• Oszustwo telekomunikacyjne,
• Kradzież karty uprawniającej do podjęcia pieniędzy z automatu bankowego.

- Przestępstwa komputerowe przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu

• Sprowadzenie niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób albo mienia w znacznych rozmiarach,
• Nieumyślne zakłócenie automatycznego przetwarzania informacji związane za publikowanie chronionego prawnie programu komputerowego itp.
• Zamach terrorystyczny na statek morski lub powietrzny.

- Przestępstwa komputerowe przeciwko wiarygodności dokumentów

• Fałszerstwo komputerowe

- Inne

• Inne rodzaje przestępstw takie jak np. nielegalne kopiowanie, rozpowszechnianie lub publikowanie prawnie chronionego programu komputerowego itp.